HAMSTERS SAMEN HOUDEN
Kun je Russische dwerghamsters samen houden? Het eerlijke antwoord is niet alleen ja of nee. Het hangt af van het geslacht, de leeftijd, de onderlinge band en het doel waarvoor de dieren samenleven.
Voor een Russische dwerghamster die gewoon als huisdier wordt gehouden, adviseer ik altijd één hamster per verblijf. Twee broertjes, twee zusjes of twee willekeurige volwassen dieren hebben elkaar niet nodig om gelukkig te zijn. Het risico op territoriale ruzie en verwondingen is veel te groot.
Een mannetje en vrouwtje kunnen in mijn ervaring wel langdurig als koppel samenleven, soms zelfs hun hele leven. Dat kan alleen zolang het vrouwtje het mannetje blijft accepteren. Het gaat dan altijd om een bewust samengesteld fokpaar. Een man-vrouwkoppel zal zich voortplanten en is daarom geen geschikte combinatie voor iemand die alleen twee gezellige huisdieren wil.
Wil je één of meer Russische dwerghamsters als huisdier houden zonder ermee te fokken? Geef dan iedere hamster een eigen verblijf.
Kunnen twee Russische dwerghamsters samenleven?
| Combinatie | Mijn advies |
|---|---|
| Eén Russische dwerghamster | De veiligste en beste keuze voor een huisdier |
| Mannetje en vrouwtje | Alleen als bewust fokpaar en onder deskundige begeleiding |
| Twee mannetjes | Niet samen houden, ook geen broertjes |
| Twee vrouwtjes | Niet samen houden, ook geen zusjes |
| Jonge nestgenoten | Alleen tijdelijk tijdens het opgroeien |
| Onbekende volwassen dieren | Nooit zomaar bij elkaar zetten |
Jonge nestgenoten kunnen een tijd samen slapen, eten en door het verblijf bewegen. Dat gedrag zegt niets over de vraag of zij als volwassen dieren samen kunnen blijven wonen.
De behoefte aan een eigen territorium wordt tijdens het opgroeien steeds sterker. Een combinatie die weken of zelfs maanden rustig lijkt, kan daardoor alsnog omslaan.
Een mannetje en vrouwtje samen houden
In mijn eigen fokkerij heb ik ervaren dat een goed passend mannetje en vrouwtje langdurig samen kunnen leven. Ik heb koppels gehad die hun hele leven bij elkaar zijn gebleven.
Daar zit wel een belangrijke voorwaarde aan: het vrouwtje moet het mannetje blijven accepteren. Het vrouwtje bepaalt in de praktijk vaak hoeveel ruimte het mannetje krijgt en of hij bij haar en het nest mag blijven.
Een man-vrouwkoppel is altijd een fokcombinatie. Het samenplaatsen van een mannetje en vrouwtje leidt tot jongen en kan leiden tot meerdere nesten. Daarom hoort deze manier van houden alleen thuis bij een ervaren en verantwoordelijke fokker die:
- de afstamming en gezondheid van beide dieren kent;
- weet waarom juist deze dieren worden gecombineerd;
- het geslacht betrouwbaar kan controleren;
- dagelijks het gedrag van het koppel volgt;
- voldoende aparte verblijven beschikbaar heeft;
- het mannetje direct kan scheiden wanneer het vrouwtje hem niet meer accepteert;
- verantwoordelijkheid kan dragen voor alle geboren kleintjes;
- weet wanneer een vrouwtje voldoende rust nodig heeft.
Zet dus nooit een mannetje en vrouwtje bij elkaar omdat je denkt dat een hamster anders eenzaam is. Een Russische dwerghamster heeft geen partner nodig om zich als huisdier veilig en prettig te voelen.
Het vrouwtje kan het mannetje alsnog wegjagen
Ook een koppel dat eerder goed samenleefde, moet je blijven observeren. Een vrouwtje kan het mannetje op een later moment niet meer in haar buurt willen hebben.
Let onder andere op:
- herhaald opjagen;
- hard piepen of krijsen;
- op de rug werpen en boksen;
- bijten naar het achterwerk of de geslachtsdelen;
- het blokkeren van voer, water of het nest;
- een hamster die zich voortdurend probeert te verstoppen;
- verwondingen of plukken uitgetrokken vacht;
- afvallen of duidelijk minder durven eten.
Bij echte agressie moeten de dieren direct van elkaar worden gescheiden. Wacht niet totdat er bloed zichtbaar is. Een hamster kan al langere tijd veel spanning ervaren voordat je ernstige verwondingen ziet.
De vader helpt bij mijn gedomesticeerde Russische dwerghamsters
Bij mijn eigen Russische dwerghamsters zie ik regelmatig gedrag van het mannetje dat ik duidelijk als hulp bij de verzorging van de jongen herken.
Wanneer het vrouwtje het nest verlaat om te eten of te drinken, blijft het mannetje soms bij de jongen liggen. Hij houdt ze dan met zijn lichaam warm. Ook zie ik hem nestmateriaal verzamelen en meehelpen om het nest op orde te houden.
Een bijzondere waarneming is dat jonge hamstertjes aan de lippen van hun vader likken nadat hij heeft gedronken. Het lijkt erop dat zij op die manier kleine beetjes vocht uit zijn bek opnemen.
Ik zie onder andere dat het mannetje:
- bij de jongen blijft wanneer het vrouwtje weggaat;
- de jongen met zijn lichaam warm houdt;
- nestmateriaal verzamelt en verplaatst;
- meehelpt met het bouwen en herstellen van het nest;
- rustig tussen of naast de jongen ligt;
- toelaat dat de jongen aan zijn lippen likken.
Niet ieder mannetje doet dit even sterk. Er zijn verschillen tussen koppels, familielijnen en individuele karakters. Ik beschrijf hier wat ik gedurende vele jaren herhaaldelijk bij mijn eigen gedomesticeerde Russische dwerghamsters heb waargenomen.
Het mannetje is bij mijn koppels niet alleen aanwezig. Ik zie hem daadwerkelijk gedrag vertonen waarmee hij het vrouwtje en de jongen ondersteunt.
In het wild is de rol van het mannetje anders
In wetenschappelijk onderzoek naar de in het wild levende Russische dwerghamster wordt geen vaste en betrouwbare vaderzorg beschreven zoals bij sommige andere dwerghamstersoorten.
Het vrouwtje maakt haar eigen nest en kan de jongen zonder hulp van het mannetje grootbrengen. Mannetjes en vrouwtjes kunnen elkaar bezoeken en hun leefgebieden kunnen elkaar gedeeltelijk overlappen. Dat betekent alleen niet dat zij als een vast en exclusief gezin samenleven.
Een mannetje kan in één nacht het leefgebied van verschillende vrouwtjes bezoeken. Ook een vrouwtje kan contact hebben met meer dan één mannetje. Volwassen dieren van hetzelfde geslacht delen in het wild normaal gesproken geen vast gezamenlijk hol.
De Russische dwerghamster verschilt hierin van de Campbelli-dwerghamster. Bij de Campbelli-dwerghamster is vaderzorg veel duidelijker onderdeel van het natuurlijke voortplantingsgedrag.
Waarom gedragen mijn tamme hamsters zich anders?
Gedrag van gedomesticeerde dieren hoeft niet precies gelijk te zijn aan gedrag in de natuur. Onze hamsters leven al vele generaties onder menselijke verzorging. Zij hoeven geen groot leefgebied te verdedigen, voedsel te zoeken of voortdurend aan roofdieren te ontsnappen.
Een fokpaar leeft bovendien veel dichter en langer bij elkaar dan mannetjes en vrouwtjes in de natuur. Ze kennen elkaars geur, slapen samen en maken meerdere fasen van de voortplanting samen mee.
Ook selectie kan een rol spelen. Dieren die rustig reageren op soortgenoten en mensen worden in de fokkerij vaker aangehouden dan dieren die zeer agressief of moeilijk hanteerbaar zijn.
Ik kan niet met zekerheid zeggen welke factor het vaderlijke gedrag veroorzaakt. Het kan gaan om een combinatie van domesticatie, familielijn, karakter, ervaring en de manier waarop het koppel wordt gehouden.
Mijn waarnemingen laten in ieder geval zien dat we het gedrag van gedomesticeerde Russische dwerghamsters niet altijd één op één kunnen afleiden uit onderzoek naar wilde dieren.
Dat betekent niet dat ieder mannetje automatisch een zorgzame vader is. Het betekent ook niet dat je twee willekeurige hamsters veilig bij elkaar kunt zetten.
Kunnen twee mannetjes samen?
Ik raad het samen houden van twee volwassen mannetjes af, ook wanneer het broertjes uit hetzelfde nest zijn.
Het komt voor dat twee mannetjes langere tijd zonder zichtbare problemen samenleven. Ik heb zelf ook uitzonderingen gezien. Die uitzonderingen maken de combinatie alleen niet veilig of aan te raden.
Twee mannetjes kunnen elkaar als concurrent zien. Zij kunnen gaan strijden om:
- de slaapplaats;
- het voer;
- de drinkplek;
- het looprad;
- schuilplaatsen;
- routes door het verblijf;
- het volledige territorium.
Een conflict hoeft niet direct te beginnen. De dieren kunnen eerst weken of maanden samen slapen. Tijdens het volwassen worden kan de verhouding alsnog veranderen.
Kunnen twee vrouwtjes samen?
Ook twee vrouwtjes horen niet samen in één verblijf. De combinatie vrouw-vrouw is zeker niet vanzelfsprekend rustiger dan twee mannetjes.
In mijn ervaring kunnen conflicten tussen vrouwtjes heel plotseling en fel verlopen. Beide dieren willen controle over hun eigen veilige plek en de beschikbare voorzieningen.
Dat twee vrouwelijke konijnen, cavia’s of andere diersoorten soms samen kunnen leven, zegt niets over Russische dwerghamsters. Iedere diersoort heeft een eigen natuurlijke sociale structuur.
Maar mijn hamsters slapen altijd samen
Jonge nestgenoten kruipen vaak dicht tegen elkaar aan. Ze slapen samen, wassen elkaar en zoeken dezelfde warme plek op.
Dat ziet er sociaal en gezellig uit, maar is geen garantie voor de toekomst. Jonge hamsters bevinden zich nog in een tijdelijke levensfase. Tijdens het volwassen worden verandert hun gedrag.
Ook volwassen dieren kunnen soms samen slapen terwijl er op andere momenten al spanning aanwezig is. Eén hamster kan bijvoorbeeld steeds als eerste het voer opeisen of de ander wegduwen bij het looprad.
Samen slapen betekent niet automatisch dat twee hamsters veilig hun hele leven samen kunnen blijven wonen.
Lost een groter verblijf het probleem op?
Een ruim verblijf is belangrijk voor iedere hamster. Meer ruimte maakt het samen houden van twee dieren van hetzelfde geslacht alleen niet automatisch veilig.
In de natuur kan een weggejaagde hamster het gebied verlaten en op grote afstand een eigen territorium zoeken. In een terrarium blijft hij binnen dezelfde glazen wanden opgesloten.
Ook in een groot verblijf blijven belangrijke voorzieningen beperkt. Een hamster kan een huisje, tunnel, looprad of voerplek gaan bewaken.
Twee voerbakken, twee drinkplekken en twee loopraderen kunnen concurrentie soms tijdelijk verminderen. Ze veranderen alleen niet de territoriale behoefte van de dieren. Bovendien kan één hamster nog steeds beide kanten van het verblijf claimen.
Een verblijf van 100 of 120 cm is voor een hamster ruim, maar het is nog altijd niet te vergelijken met een natuurlijk leefgebied waarin dieren werkelijk bij elkaar vandaan kunnen gaan.
Hoe begint ruzie tussen twee hamsters?
Een ernstig gevecht komt soms onverwacht, maar vaak zijn er eerder al kleine signalen zichtbaar.
Let op:
- steeds opnieuw achter elkaar aan rennen;
- één hamster die de ander uit het huisje jaagt;
- hard piepen tijdens contact;
- rechtop tegenover elkaar staan en boksen;
- bijten of naar elkaar happen;
- één hamster die alleen nog in een hoek blijft;
- niet meer rustig durven eten of drinken;
- plotseling gewichtsverlies;
- kleine korstjes of kale plekken;
- bloed, open wonden of beschadigingen rond de achterhand.
Zie je herhaald opjagen, boksen of bijten? Scheid de dieren dan direct. Wacht niet af of zij het zelf oplossen.
Wat doe je na een gevecht?
Zet beide hamsters direct in een eigen, veilig verblijf. Gebruik niet alleen een tijdelijk schot in hetzelfde verblijf wanneer de dieren elkaar daar nog kunnen ruiken, zien of bereiken.
Controleer beide hamsters zorgvuldig op:
- gaatjes of wondjes in de huid;
- bloed rond de vacht;
- verwondingen bij oren, poten en achterhand;
- kreupel lopen;
- pijn bij het bewegen;
- lusteloosheid;
- problemen met eten, drinken, plassen of ontlasting.
Bij bijtwonden, bloedverlies, zwelling, pijn of afwijkend gedrag neem je contact op met een dierenarts. Kleine bijtwondjes kunnen onder de vacht minder onschuldig zijn dan ze lijken.
Hamsters die serieus met elkaar hebben gevochten, zet ik niet opnieuw bij elkaar. De oorzaak van het territoriale conflict is daarmee niet verdwenen.
Jonge Russische dwerghamsters tijdelijk samen
Jonge Russische dwerghamsters blijven tijdens hun eerste ontwikkeling tijdelijk bij hun moeder en nestgenoten.
Bij mijn eigen nestjes houd ik deze werkwijze aan:
- Rond drie weken gaan de kleintjes bij de moeder vandaan.
- Daarna blijven zij nog bij hun nestgenoten.
- Rond vier weken worden de jongens en meisjes van elkaar gescheiden.
- De broertjes blijven tijdelijk bij elkaar en de zusjes blijven tijdelijk bij elkaar.
- Vanaf ongeveer vijf weken mogen de kleintjes naar hun eigen nieuwe verblijf.
Dat jonge nestgenoten tijdelijk samen opgroeien, betekent dus niet dat zij als volwassen huisdieren samen gehouden moeten worden.
Is de Russische dwerghamster sociaal of solitair?
De woorden sociaal en solitair zorgen bij Russische dwerghamsters regelmatig voor verwarring.
De Russische dwerghamster is geen groepsdier zoals een cavia, rat of gerbil. Volwassen dieren vormen geen vaste groep waarin meerdere dieren van hetzelfde geslacht elkaar nodig hebben.
Tegelijk kunnen een mannetje en vrouwtje onder bepaalde omstandigheden wel enige tijd of langdurig samenleven. Daardoor past de Russische dwerghamster niet altijd netjes in een eenvoudige beschrijving van volledig sociaal of volledig solitair.
Voor de dagelijkse huisvesting verandert deze nuance mijn advies niet:
- Een huisdier zonder fokdoel woont alleen.
- Dieren van hetzelfde geslacht wonen ieder in een eigen verblijf.
- Een man-vrouwkoppel is uitsluitend een fokpaar.
- Jonge nestgenoten wonen slechts tijdelijk samen.
Mijn advies
Houd één Russische dwerghamster per verblijf wanneer je een hamster als huisdier wilt.
Een hamster die alleen woont, is niet automatisch eenzaam. Hij heeft vooral behoefte aan een veilig territorium, voldoende ruimte, een goed looprad, een diepe graafbodem, schuilplaatsen en mogelijkheden om voedsel te zoeken.
Wil je twee Russische dwerghamsters? Zorg dan voor twee volledig ingerichte verblijven. Zo krijgt ieder dier een eigen veilige leefomgeving.
Een mannetje en vrouwtje kunnen bij een ervaren fokker een stabiel koppel vormen. Mijn eigen waarnemingen laten zelfs zien dat het mannetje bij de verzorging van de jongen kan helpen. Dat maakt een man-vrouwkoppel alleen nog geen gewone huisdiercombinatie. Het blijft een fokpaar dat jongen zal krijgen en voortdurend zorgvuldig geobserveerd moet worden.
Kies daarom niet voor samenhouden omdat het er gezellig uitziet. Kies de huisvesting die voor de individuele hamster het veiligst is.
Veelgestelde vragen over hamsters samen houden
Voor gewone huisdieren raad ik dit af. Houd iedere Russische dwerghamster in een eigen verblijf. Alleen een bewust samengesteld man-vrouwkoppel kan bij een ervaren fokker soms langdurig samenleven.
Nee, niet als volwassen huisdieren. Twee jonge broertjes kunnen tijdelijk samen opgroeien, maar tijdens het volwassen worden kan territoriale agressie ontstaan.
Dat raad ik niet aan. Ook twee zusjes kunnen plotseling ernstig gaan vechten. Conflicten tussen vrouwtjes kunnen in mijn ervaring bijzonder fel verlopen.
Nee. Een Russische dwerghamster heeft geen soortgenoot nodig om zich als huisdier prettig te voelen. Een veilig en interessant ingericht eigen territorium is belangrijker.
Dat kan in mijn ervaring, zolang het vrouwtje het mannetje blijft accepteren. Het gaat dan wel om een fokpaar dat jongen krijgt. Het gedrag moet dagelijks worden gecontroleerd en er moet altijd een apart verblijf klaarstaan.
Bij mijn eigen gedomesticeerde Russische dwerghamsters zie ik dat regelmatig. Mannetjes houden de jongen warm, liggen bij het nest en helpen soms met nestmateriaal. Ook heb ik gezien dat jongen aan de lippen van hun vader likken nadat hij heeft gedronken. Dit gedrag verschilt per mannetje en wordt bij wilde Russische dwerghamsters niet als vaste vaderzorg beschreven.
Meer ruimte is altijd positief, maar een terrarium biedt geen echte mogelijkheid om een territorium volledig te verlaten. Eén hamster kan bovendien meerdere voorzieningen en gebieden tegelijk gaan bewaken.
Het uitblijven van eerdere ruzie is geen garantie voor de toekomst. De verhouding kan veranderen tijdens het volwassen worden, door hormonen, ziekte, ouderdom of veranderingen in het verblijf.
Na een serieus territoriaal gevecht raad ik herkoppelen niet aan. Geef beide dieren permanent een eigen verblijf.
Let op opjagen, hard piepen, wegduwen bij voer en water, niet meer in het huisje durven, veel verstoppen, afvallen en kleine wondjes. Wacht niet op een ernstig gevecht voordat je ingrijpt.
Verder lezen
- Hoe leeft de Russische dwerghamster in een hamsterburcht?
- Een veilig hamsterverblijf kiezen
- Voortplanting bij de Russische dwerghamster
- Het verschil tussen een mannetje en vrouwtje
- Benodigdheden voor één Russische dwerghamster
Bronnen
De uitleg over koppels en het gedrag van gedomesticeerde mannetjes bij een nest is voor een belangrijk deel gebaseerd op mijn jarenlange praktijkervaring met het fokken, grootbrengen en observeren van Russische dwerghamsters.
Mijn waarnemingen van vaderzorg beschrijf ik bewust als praktijkwaarnemingen. Ze betekenen niet dat ieder mannetje dit gedrag zal vertonen.