De beslissing om een nestje te nemen moet een weloverwogen beslissing zijn en deze moet je pas nemen als je voldoende ervaring hebt met Hamsters.
In het kort:
· Je hebt extra kooien nodig
· Je moet weten of je dieren wel fokgeschikt zijn en dus moet je beschikken over achtergrondinformatie, bij een fokker kun je deze wel krijgen maar bij een dierenwinkel wordt het al lastiger.
· Je moet een nieuw huisje hebben voor de kleintjes. Dus op tijd afspraken maken en plannen is heel belangrijk.
· Je moet open staan voor tegenslagen….. Het kan altijd fout gaan, de jongen overleven het niet, worden ziek geboren etc. Er kunnen allerlei soorten complicaties optreden waar je op voorbereid moet zijn.
Wil je graag fokken met hamsters lees dan “Weet waar je aan begint” eerst even zorgvuldig door!
Koppelen
Russische Dwerghamsters zijn vanaf een leeftijd van vier weken geslachtsrijp, het is echter beter om te wachten met het eerste nestje totdat ze volgroeid zijn, dit is als ze 3 maand oud zijn.
Om met hamsters te fokken zul je ze eerst aan elkaar moeten koppelen. Dit is niet altijd even eenvoudig. Wat je het beste kunt doen is de twee hamsters op neutraal terrein aan elkaar te laten wennen. Pak eerst het vrouwtje op en laat het mannetje aan haar kontje ruiken. Op die manier laat je het mannetje weten dat het om een vrouwtje gaat en zal deze geen problemen geven tijdens het koppelen. Vervolgens zet je ze allebei bijvoorbeeld op een tafel en laat ze rustig aan elkaar ruiken. Let wel goed op dat ze niet van de tafel af kunnen vallen. Je mag ze ook meteen in een kooi zetten, maar deze moet wel schoongemaakt worden.
Hoe de hamsters op elkaar reageren kan erg verschillen. De volgende situaties zijn mogelijk:
- Vechten: Ze gaan met elkaar vechten. Het kan zijn dat ze elkaar even aanvallen en dat het daarna weer rustig is, daar moet je dus goed op letten. Als ze bij het kennismaken en tijdens het vechten een tikkend geluid maken moet je ze meteen uit elkaar halen en de volgende dag opnieuw proberen. Het tikkende geluid is heel typisch en als je het hoort herken je het meteen.
- Piepjes: Het kan ook gebeuren dat één van de hamsters kleine piepjes maakt. Dit is op zich niet zo erg. De piepende hamster zal vaak op zijn rug gaan liggen en zich overgeven. Maar ook hier houd het goed in de gaten.
- Krijsen: Het kan ook voorkomen dat ze gaan krijsen. Als dit tijdens het vechten gebeurd dan heeft de krijsende hamster vaak pijn of is heel erg bang. In deze situatie moet je ze ook meteen uit elkaar halen en de volgende dag weer proberen.
Hoe ziet een goede koppeling eruit?
Nu ik je heb verteld hoe het niet goed kan gaan is het natuurlijk ook handig om je te vertellen hoe het er wel uit moet zien. Uiteraard herken je een goede koppeling meteen. Na het bij elkaar zetten van de twee hamsters zullen ze elkaar een beetje gaan besnuffelen en vervolgens hun eigen ding gaan doen in het verblijf. Het kan zijn dat het mannetje wat langer achter het vrouwtje zal blijven lopen en aan haar kontje blijft snuffelen maar dat is niet erg.
Het beste moment om hamsters te koppelen is als het vrouwtje bronstig is. Wanneer dit is, is lastig te zeggen. Het vrouwtje is om de 4 dagen bronstig. Je kunt dit niet zien. Daarom als de koppeling de ene dag niet is gelukt kun je het de volgende dag weer proberen en zo 5 dagen achter elkaar. Het vrouwtje zal één van die dagen bronstig zijn en het mannetje toelaten. Maar dat hoeft natuurlijk niet, het kan best zijn dat de koppeling niet zal lukken omdat de hamstertjes geen klik hebben en dan zul je een andere partner moeten zoeken.
Al met al blijf altijd de eerste tijd bij je hamsters als je ze net hebt gekoppeld! Het kan de eerste minuten goed gaan maar dit kan ook ineens omslaan, dus goed opletten.
Voor meer informatie over het aan elkaar laten wennen van hamstertjes kijk bij gedrag.
In principe heeft een hamsterrelatie zo zijn ups en downs net als bij ons. De hamsters kunnen de ene keer een beetje kibbelen en het mannetje kan ergens anders slapen, maar er moet wel weer een periode volgen dat ze samen slapen en bij elkaar zijn. Gebeurt dit niet dan kan dat erop duiden dat ze elkaar toch niet zo mogen.
De paring en de zwangerschap
Je zult niet zo snel getuige zijn van dit ritueel, omdat de dieren vaak ‘s avonds of ‘s nachts paren. Het vrouwtje wordt tijdens de paring meerdere keren gedekt door het mannetje.
Vaak kom je er pas achter dat het vrouwtje zwanger is als het vrouwtje bijna moet werpen, dan wordt ze namelijk zichtbaar dikker. Het is niet altijd makkelijk om te zien of het vrouwtjes zwanger is maar vaak krijgt ze een bult in haar zij (op de heup), dit kun je goed zien als je haar op je hand houdt. Bij sommige vrouwtjes kan het gedrag tijdens de dracht enigsins veranderen, zo kunnen ze wat nerveuzer, loperiger, pittiger (bijteriger) worden. Sommige vrouwtjes stellen het ook niet meer op prijs om opgepakt te worden en aangeraakt te worden, ze willen rust. Het mannetje kan voor deze periode ook afgestoten worden en uit het nest (huisje) gezet worden. Tijdens de draagtijd mag je het vrouwtje beslist weleens verwennen met wat extra hapjes en krachtvoer. Dit zal ze zeker op prijs stellen. Tijdens en na de zwangerschap heeft het vrouwtje behoefte aan eiwitten, hiervoor kun je haar af en toe een hondenbrokje of een wormpje geven. De gemiddelde draagtijd duurt zo’n 19 dagen, waarbij het vrouwtje gemiddeld zo’n 10 a 15 gram aan komt. Onderstaand een grafiek (vanaf de bevruchting tot de bevalling) van één van mijn vrouwtjes tijdens de zwangerschapsperiode. Je kunt goed zien dat in de laatste dagen van de zwangerschap het gewicht erg stijgt.
Extra voorbereiding
Geef de dieren genoeg nestmateriaal (wc papier) zodat ze een mooi nestje voor de jongen kunnen bouwen. Hiervoor kun je hooi en/of wc-papier gebruiken, maar het liefst wc papier - geen hamsterwatten deze zijn gevaarlijk voor je hamsters. Het is ook een goed idee om het verblijf enkele dagen voor de vermoedelijke bevalling te verschonen en na de bevalling alleen de wc hoek schoon te maken. Je moet de dieren namelijk zo min mogelijk storen na de bevalling. Je mag beslist niet aan het nest zitten, de moeder kan dan gestrest raken en gaan slepen met de jongen of ze doden. Het vaak ook beter om het huisje uit het verblijf te plaatsen, deze is vaak te klein om als nest te gebruiken. Ook moet je uitkijken met het radje, deze kun je er beter uit halen, zodat de jonge hamstertjes zich niet bezeren, aks ze groter zijn kun je deze er weer in doen. Het vrouwtje zal meteen na de bevruchting een nestje gaan maken. Dit nestje is komvormig en wordt zo veel mogelijk bij het deurtje vandaan gemaakt.
De bevalling
Het vrouwtje ‘zit’ tijdens de geboorte en poetst het bloed, vocht en nageboorte weg. (in het wild zou dit namelijk roofdieren aantrekken). Tijdens de geboorte van de hamstertjes (dit duurt ongeveer tien minuten) kan de moeder vrij actief zijn en door de kooi gaan lopen en zelfs wat gaan eten of drinken. Baby's worden door deze activiteit of onrust van de moeder meestal niet allemaal op dezelfde plek geboren.
Na de geboorte
De moeder zal na de geboorte uiteindelijk al haar baby's naar het nest brengen. Nooit de baby's aanraken!!! De moeder herkent dan hun geur niet meer en kan dan haar nest vernietigen door de kleintjes op te eten. Moet je toch het jong oppakken of aanraken om welke reden dan ook, dan kun je het beste een lepel hiervoor gebruiken, spoel deze wel eerst om met kokend water. De jongen worden blind, kaal en doof geboren en ze zien eruit als kleine garnaaltjes. De kleintjes zijn vaak niet langer dan 1 cm en wegen tussen de 1 en de 2 gram. Er worden gemiddeld 7 jongen geboren, de eerste nestjes van een koppel zijn vaak groter dan de volgende nesten. Bij grotere nestjes (meer dan 8 jongen) zie je vaak dat niet alle jongen overleven, dit kan te maken hebben met het feit dat het vrouwtje maar 8 tepels heeft.
Eerste twee weken
Na twee dagen verkleurd de huid van de kleintjes al een beetje en krijgen ze kleine donshaartjes waarop je hele lichte aalstreepjes kunt waarnemen Rond de 10e dag steken ze hun kopjes al een beetje uit het nestje en als ze ongeveer 12 dagen oud zijn gaan hun oogjes open en lopen ze vrolijk rond.
Week drie
Rond de derde week kunnen de hamstertjes zonder moeder(melk), ze kunnen dan ook bij de moeder weg, hou ze daarna nog wel een weekje bij elkaar, ze kunnen de warmte van hun broertjes en zusjes goed gebruiken. Rond de derde en de vierde levensweek vindt de sociale ontwikkeling plaats , de kleintjes spelen met elkaar en ze gaan op onderzoek uit, ze vechten met elkaar (hierbij doen ze elkaar geen pijn). Kortom ze leren hun omgeving kennen. Het is echt geweldig om naar ze te kijken. In de ze periode moeten de jonge hamstertjes ook aan mensen wennen, dit is dus een belangrijke taak voor de verzorger. Je moet wel heel voorzichtig zijn met de kleintjes ze zijn nog heel bewegelijk en springerig, als je niet goed oplet is een pootje zo gebroken. Een goede manier om kleine hamstertjes aan de hand te laten wennen is het geven van wat lekkers, een beetje kwark op je vinger aan de jongkies aanbieden of een zonnepitje. Je moet in deze tijd goed uitkijken dat ze geen nare ervaringen krijgen met de hand, dat ze niet van je hand schrikken of dat je ze per ongeluk pijn doet.
Week vier
Je moet goed oppassen want de kleintjes zijn op hun vierde week geslachtsrijp en moet je de broers en zussen dus van elkaar scheiden.
Week vijf
Rond de vijfde week mogen de kleine hamstertjes na hun nieuwe baasje, als ze groot en sterk genoeg zijn Het is met name verstandig om tot de vijfde week te wachten omdat de jongen dan beter bestand tegen stress zijn (tijdens het verlaten van hun vertrouwde omgeving).
Als je het mannetje bij het vrouwtje hebt gelaten deze hele periode dan zal het vrouwtje hoogstwaarschijnlijk al gauw na het spenen een nieuw nestje krijgen. Als dit het geval is dan moeten de huidige jongen meteen verplaatst worden anders heeft het nieuwe nestje zo goed als geen overlevingskans. De moeder of de vader zal door de stress (overbevolking) het nieuwe nestje waarschijnlijk doodbijten.
Vader Figuur
We mogen de papa natuurlijk niet vergeten in het hele verhaal, deze draagt ook zijn steentje bij. In tegenstelling tot andere hamstersoorten (behalve de Campbelli), kan het mannetje zonder probleem bij het nest blijven. Sterker nog, de vader speelt zelfs een belangrijke rol bij het bouwen van het nest en het verzorgen van de jongen. Het mannetje houdt de jongen warm als het vrouwtje even weg gaat om te eten of te drinken. Ik vind het altijd erg mooi om te zien hoe de natuur het allemaal heeft geregeld, zo heb ik een keer gezien hoe het vrouwtje van het nest ging om te eten en het mannetje dat op dat moment in het radje aan het lopen was, stopte abrupt en ging meteen naar het nest om de jongen warm te houden. Niet alle mannetjes zijn geschikt om bij het nest te laten, je hoort regelmatig verhalen dat het helemaal mis gaat. Het is en blijft de natuur en sommige dingen zullen we waarschijnlijk nooit begrijpen, dus of het nou verstandig is om het mannetje erbij te laten of niet is een kwestie van je dieren goed in de gaten houden tijdens deze periode. Toch is uit een recent onderzoek gebleken dat de overlevingskans van de jongen grote is als de vader aanwezig is. Je moet er wel voor zorgen dat papa een aparte slaapplaats tot zijn beschikking heeft. Waar je ook rekening mee moet houden is dat je snel weer een nestje krijgt als papa erbij blijft.
Wintervacht
Mannetjes met een wintervacht hebben een verminderde vruchtbaarheid.
Biest of colostrum
De eerste 24 uur na de bevalling is de moedermelk het rijkst aan afweerstoffen, daarna loopt ze snel terug en komt de gewone melkproductie op gang. Deze eerste melk wordt biest of colostrum genoemd. Biest is dikker en geler dan melk en bevat veel maternale afweerstoffen. Een dier dat net is geboren, heeft nog geen eigen afweer, dus is het heel belangrijk dat het dier biest drinkt. 75% van de eiwitten in biest bestaat uit immunoglobulinen en albuminen. Normaal kunnen deze grote eiwitketens de darmwand niet passeren; alleen in de eerste 24 tot 36 levensuren staat de darmwand open voor deze afweerstoffen. Door de hoge concentratie aan zouten in de biest wordt de darmfunctie bevorderd. Ook bevat biest meer vitamine A en caroteen dan gewone melk. Daarnaast bevat het meer vetten, wat bevorderlijk is voor het pasgeboren dier, dat veel energie nodig heeft.
Het fokbesluit
Als het goed is ga je voordat je hamsters laat paren eerst even rustig nadenken over de consequenties. Zo heb je verschillende manieren van fokken: De eerste is het willekeurig laten paren van dieren en dit is eigenlijk niet echt fokken je hebt het dan eigenlijk eerder over het vermeerderen van hamsters het is dan ook meer gericht op het verkopen van jongen. Dit zie je ook vaak bij dierenwinkels, zij krijgen dieren van een handelaar die ze in een doos van 50 jongen brengt. Daar zal ook maar zelden echt goed aandacht worden geschonken aan het fokken. Als de jongen er maar leuk uitzien en goed verkopen. Je bent ook aan het vermeerderen als je voor de lol nestjes fokt zonder een echt fokdoel te hebben. Maar fokken daarentegen doe je doelbewust. Je wilt namelijk een bepaald resultaat bereiken. Zo meteen meer over het fokdoel. De tweede manier van fokken is het echte fokken dit doe je dus niet zomaar even, je moet over een aantal dingen nadenken: Wat ga je doen met de jongen ? Heb je wel genoeg ruimte (meerdere verblijven nodig) ?
Maar uiteindelijk neem je dus het besluit om te gaan fokken en dat noemen we dus het fokbesluit.
Wat is je fokdoel ?
Je gaat dus fokken, je hebt het besluit genomen en nu…. Als je gaat fokken moet je een bepaald doel voor ogen hebben. In een fokdoel komen een aantal eigenschappen voor waar je in het bijzonder op selecteert. Je wilt natuurlijk nakomelingen fokken die beter zijn dan de doorsnee dieren.
Hoe meer eigenschappen er in je fokdoel zijn opgenomen , hoe moeilijker het voor je zal zijn om dit te realiseren. Een fokdoel pas je met de tijd ook weer aan, door een andere kijk op zaken en door je ervaring. Het kan ook gebeuren dat er binnen een bepaalde mutatie die je fokt problemen optreden en je niet mee verder kunt/wilt fokken en hiermee pas je het fokdoel weer aan.
Individueel fokdoel
Elke fokker heeft een individueel fokdoel, binnen een ras wil deze bijvoorbeeld selecteren op een bepaalde kleur of bepaald karakter etc.
Mijn fokdoel
Ik heb mijzelf als doel gesteld dieren te fokken die aan de geldende rasstandaarden voldoen en vooral gezond, mooi en lief zijn. Meer weten klik hier.
De fokwaarde van je dieren
Voordat je überhaupt kunt fokken zul je eerst een geschikt fokkoppeltje moeten vinden, daarbij ben je op zoek naar dieren die je fokdoel het best benaderen en dat valt niet altijd mee. Je kunt op twee verschillende eigenschappen selecteren:
1. De kwalitatieve eigenschappen. Dit zijn eigenschappen zoals kleur, bloedgroep, verschillende erfelijke afwijkingen etc. Deze eigenschappen zijn dus makkelijk te herkennen en zijn meestal gebaseerd op maar één of enkele genen. Het is vrij gemakkelijk te selecteren op deze eigenschappen het milieu speelt daar verder ook geen rol bij.
2. De kwantitatieve eigenschappen: Deze eigenschappen stel je vast door het meten, ze berusten op een heleboel genen en het milieu heeft daarbij een grote invloed. Het is heel moeilijk te selecteren op deze eigenschappen en daarom wordt er vaak gesproken over de fokwaarde schatting.
Een fokwaarde of fokwaarde schatting kun je vaststellen met behulp van een aantal informatiebronnen:
· afstamming (ouders, grootouders en dergelijke)
· (Half) broers en zussen
· Nakomelingen
· Eigen uiterlijk en prestaties
Hoe meer gegevens je kunt krijgen via deze bronnen, hoe beter je de fokwaarde van het dier kunt vaststellen.
Fokschema
Nadat je een besluit hebt genomen, je fokbesluit en daarmee je fokdoel vaststaat en je ook nog eens de fokwaarde van je dieren kent is er nog maar één ding wat er moet gebeuren: het fokschema opstellen. Dat wil zeggen dat je dieren gaat selecteren om mee te fokken. Ook ga je dieren combineren. In een fokschema kun je een planning maken van combinaties die je in de toekomst wilt laten paren. Je kunt er ook informatie over de afstamming in vastleggen.
Tijdens het opstellen van een fokschema kom je vanzelf een aantal dingen tegen. Je moet ook voor een kruisingsmethode kiezen. De meest voorkomende kruisingsmethode is de combinatieparing. Bij een combinatieparing kijk je eerst naar de sterke eigenschappen van het vrouwtje. Vervolgens zoek je een mannetje op die de sterke eigenschappen van het vrouwtje versterkt of in ieder geval niet verzwakt en die de zwakke eigenschappen van het vrouwtje verbeterd. In je fokschema moet je bekijken of je lijnenteelt (inteelt) toepast. Of juist niet. Het tegenovergestelde kan namelijk ook, dat noemen we uitteelt. Je brengt dan nieuwe lijnen of andere rassen in. Bij uitteelt zal vooral de vitaliteit en het reproductievermogen toenemen. Als je hoort lijninteelt dan moet je zeker denken aan kruisingen tussen broers en zussen , vader en dochter etc. Het gevolg is dat je een homozygote groep dieren krijgt. Wanneer je enige tijd achter elkaar inteelt, krijg je genetisch bijna allemaal dezelfde dieren. Onderling kruisen geeft dan eigenlijk geen onverwachte nakomelingen meer. Terwijl je aan het intelen bent, zullen de gewenste eigenschappen sterker naar voren komen. Je moet er wel aan denken de dieren met de ongewenste eigenschappen eruit te plukken.
